|
Język litewski należy wraz łotewskim do grupy języków bałtyckich. Do grupy tej nie należy język estoński, który jest językiem ugrofińskim, jak np. fiński lub karelski (w bardziej odległym stopniu jest on spokrewniony z węgierskim). Do grupy języków bałtyckich należały niegdyś również m.in. języki Prusów i Jaćwingów, plemiona te zostały jednak podbite lub zasymilowane.
Język litewski jest językiem niezwykle archaicznym, konserwatywnym, dlatego też lingwiści dopatrują się wielu podobieństw z sanskrytem. Gramatyka tego języka jest jak na język indoeuropejski zawiła, z drugiej strony oferuje niezwykłe bogactwo wyrazu. Świadczą o tym choćby liczne formy imiesłowów, które np. na język polski tłumaczone są za pomocą skomplikowanych zdań podrzędnych (mam tu m.in. na myśli imiesłowy czynne czasu przeszłego i przyszłego, których w języku polskim nie ma, np. į Lenkiją atvažiavę turistai - turyści, którzy przyjechali do Polski).
Z drugiej strony widoczne są liczne elementy wspólne z językami słowiańskimi, w tym i z polskim. Istnieje szereg wspólnych słów, szczególnie w niektórych dziedzinach dotyczących codziennego życia, jak np. nazwy warzyw i owoców, niektórych zwierząt, roślin (np. pomidoras - pomidor, kopūstai - kapusta, slyva - śliwka, sakalas - sokół, erelis - orzeł, beržas - brzoza, a także vartai - wrota). Ponadto w wielu przypadkach obowiązują podobne zasady gramatyczne, jak np. siedem przypadków, warunki ich użycia, podobna w wielu przypadkach rekcja słów itp.)
Muszę z góry ostrzec: gramatyka litewska nie jest łatwa. Opis na tych stronach jest bardzo pobieżny, przykładów zastosowania poszczególnych form w zdaniach jest mało, także być może dla Ciebie lepszy byłby kurs, w którym wszystko przedstawione byłoby w sposób bardziej ustrukturyzowane, gdzie uczący się poznaje wraz z zasadami gramatycznymi niezbędne słownictwo, dzięki któremu może te zasady opanować i z nich korzystać.
Chcąc wyjść naprzeciw potrzebom tych, których ruchomy akcent w języku litewskim nie raz doprowadzał do rozpaczy, podjąłem próbę przedstawienia najważniejszych reguł dotyczących przesunięcia akcentu dla różnych części mowy w zależności od formy. Radziłbym się zapoznać z tą sekcją po przerobieniu całego materiału gramatycznego
Nie łudzę się więc, że ktokolwiek za pomocą mojego opisu gramatyki litewskiej opanuje cały materiał w nim zawarty. Mam jednak nadzieję, że będzie on mógł wzbudzić Twoje zainteresowanie językiem litewskim.
|