Strona główna Wymowa w j. litewskim
Wymowa w j.litewskim - Samogłoski Drukuj Email
Spis treści
Wprowadzenie
Spółgłoski
Samogłoski
Dwugłoski
Wszystkie strony

Tu już będzie trudniej. Najpierw wyjaśnijmy parę różnic:

  • ą, ę, į oraz ų kiedyś były nosowymi samogłoskami, ale już dawno nie są. Oznacza to, że np. ą nie należy wymawiać jako [on], lecz jako długie a. Haczyk oznacza więc przedłużenie. Przykład: ąžuolas [a:żuo:łas]
  • e i ę wymawia się jako bardzo szerokie [e], w pozycji akcentowanej nawet jak [ia] w polskim słowie siano. Przykłady: geras [g'ä:ras], šeštas [sz'ä:sztas]. Przypominam, że e i ę zmiękczają poprzedzające spółgłoski. Jedynie w wyrazach obcych e wymawia się jako krótkie, zamknięte [e], np. universitetas [uńiwers'itetas]
  • ė wymawia się jako miękkie, bardziej zamknięte długie [e] (lub polskie [ie] w słowie biec). Przykłady bėgti [b'e:kt'i], gėlė [g'e:l'e:], Klaipėda [Kłajp'e:da].
  • y wymawia się jako długie [i], np. trys [tr'i:s]

Po drugie, jak już można zauważyć, litewskie samogłoski dzielą się (w wielkim uproszczeniu) na krótkie i długie. Mało tego, nie zawsze jest to odzwierciedlone w pisowni. Według pisowni można je podzielić następująco:

Krótkie samogłoski Długie samogłoski Komentarz
a a, ą
e e, ę szerokie e [ia]
(e) ė wąskie e [ie]
i y, į
(o) o
u ū, ų

Krótkie samogłoski ujęte w nawiasach wystepują jedynie w wyrazach obcych, np. monologas [monołogas], televizorius [tel'ew'izor'us].

Jak wynika z tabeli, litery a i e mogą być wymawiane zarówno krótko, jak i długo. Reguła jest następująca: w pozycji nieakcentowanej wymawiane są zawsze krótko (przykład: voras [wo:ras], netikras [ńät'ikras]). W pozycji akcentowanej wymawiane są krótko przede wszystkim w końcówkach -a, -e, -es (np. klaida [kłajda], gėle [g'e:l'ä], gėles [g'e:l'äs]), w przymiotnikach stopnia wyższego (np. geresnis [gäräsnis]), w zaimkach (np. kas [kas]) oraz w wyrazach obcych (np. desertas [desertas]), w większości pozostałych przypadków wymawiane są długo (np. stote [stot'ä:l'e:], paštas [pa:sztas]).